وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَآ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ
واژهنامهٔ قرآن · پذیرفتهشده
آيَة / آيَات
نشانه
نشانگری محسوس یا شناختنی که بهواسطهٔ آن واقعیتی که کمتر بهطور مستقیم آشکار است شناخته میشود.
دامنهٔ واژگانی
دامنه: واحد معنایی · کاربردها: 382
ریشهها: أيي
مدخلهای واژگانی: آية
صورتها: ءَايَٰتِ · ـَٔايَٰتِ · ءَايَةً · ءَايَٰتٍ · ءَايَٰتُ · ءَايَةٌ · ـَٔايَةٍ · ءَايَةٍ · ءَايَٰتٍۭ · ءَايَٰتٌ · ءَايَةَ · ءَايَتُ · ءَايَٰتٌۢ · ءَايَةٍۭ · ءَايَاتُ · ءَايَاتِ · ءَايَتَيْنِ · ءَايَةًۢ
نمونههای کاربرد (نمایش 10 از 382)
کاربردهای درون دامنه به ترتیب قرآن نمایش داده میشود: 10 مورد نخست از 382 مورد. این مجموعه بهعنوان پیشنمایشی فشرده و مبتنی بر جایگاه ارائه شده است و شواهد آن قویتر از شواهد 372 کاربرد نمایشدادهنشده رتبهبندی نشده است.
وَءَامِنُوا۟ بِمَآ أَنزَلْتُ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوٓا۟ أَوَّلَ كَافِرٍۭ بِهِۦ وَلَا تَشْتَرُوا۟ بِـَٔايَٰتِى ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّٰىَ فَٱتَّقُونِ
وَإِذْ قُلْتُمْ يَٰمُوسَىٰ لَن نَّصْبِرَ عَلَىٰ طَعَامٍ وَٰحِدٍ فَٱدْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنۢبِتُ ٱلْأَرْضُ مِنۢ بَقْلِهَا وَقِثَّآئِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ ٱلَّذِى هُوَ أَدْنَىٰ بِٱلَّذِى هُوَ خَيْرٌ ٱهْبِطُوا۟ مِصْرًا فَإِنَّ لَكُم مَّا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ ٱلذِّلَّةُ وَٱلْمَسْكَنَةُ وَبَآءُو بِغَضَبٍ مِّنَ ٱللَّهِ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا۟ يَكْفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَيَقْتُلُونَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوا۟ وَّكَانُوا۟ يَعْتَدُونَ
فَقُلْنَا ٱضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا كَذَٰلِكَ يُحْىِ ٱللَّهُ ٱلْمَوْتَىٰ وَيُرِيكُمْ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
وَلَقَدْ أَنزَلْنَآ إِلَيْكَ ءَايَٰتٍۭ بَيِّنَٰتٍ وَمَا يَكْفُرُ بِهَآ إِلَّا ٱلْفَٰسِقُونَ
مَا نَنسَخْ مِنْ ءَايَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَآ أَوْ مِثْلِهَآ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ
وَقَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا ٱللَّهُ أَوْ تَأْتِينَآ ءَايَةٌ كَذَٰلِكَ قَالَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِم مِّثْلَ قَوْلِهِمْ تَشَٰبَهَتْ قُلُوبُهُمْ قَدْ بَيَّنَّا ٱلْـَٔايَٰتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ
وَقَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا ٱللَّهُ أَوْ تَأْتِينَآ ءَايَةٌ كَذَٰلِكَ قَالَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِم مِّثْلَ قَوْلِهِمْ تَشَٰبَهَتْ قُلُوبُهُمْ قَدْ بَيَّنَّا ٱلْـَٔايَٰتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ
رَبَّنَا وَٱبْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنتَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ
وَلَئِنْ أَتَيْتَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ بِكُلِّ ءَايَةٍ مَّا تَبِعُوا۟ قِبْلَتَكَ وَمَآ أَنتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ وَمَا بَعْضُهُم بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ وَلَئِنِ ٱتَّبَعْتَ أَهْوَآءَهُم مِّنۢ بَعْدِ مَا جَآءَكَ مِنَ ٱلْعِلْمِ إِنَّكَ إِذًا لَّمِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ
استدلال واژگانی درونقرآنی
چرا واژه همچنان نشانه میماند
آيَة چیزی شناختنی را نام میبرد که واقعیتی دیگر از طریق آن شناخته میشود. مرجع میتواند رویداد، شخص، وضعیت، پدیدهای آفریدهشده یا واحدی تلاوتشده باشد؛ تنها شمار دستوری است که نشانه، نشانهها یا دو نشانه را تعیین میکند.
آمدن تابوت در 2:248 نشانهٔ فرمانروایی است، شخص در 2:259 برای مردم نشانه قرار داده میشود، و آفرینش، زبانها و رنگها در 30:22 نشانهاند. در هر مورد، چیز نامبرده واقعیتی فراتر از خود را شناختنی میکند. همین کارکرد هنگامی که مرجع، واحدی ابلاغشده است نیز پابرجاست؛ مانند نشانههایی که در 2:252 تلاوت میشوند و نشانههای درون کتاب آسمانی در 3:7.
بنابراین آیه به معنای واحدی از متن مقدس، کاربردی در کتاب آسمانی است نه هستهٔ واژگانی. این واژه نمیتواند آمدن تابوت، یک شخص یا تفاوتهای آفریدهشدهٔ انسانی را بنامد. معجزه نیز بیش از حد محدود است، زیرا بسیاری از نشانهها بهجای رویدادهای خارقالعاده، نشانگرهایی ابلاغشده یا مشاهدهپذیرند. دلیل از آنچه این اسم اقتضا میکند قویتر است: نشانه دلالت میکند و چیزی را شناختنی میسازد، اما بهخودیخود نتیجهگیری را بر ناظر تحمیل نمیکند.
هشدار مبادله در 2:41 با ساختاری که خود قرآن بارها به کار میبرد روشن میشود. در 2:79، مردم چیزی مینویسند و آن را به خدا نسبت میدهند تا بهایی اندک به دست آورند. در 3:187، مردم کتاب آسمانی را پنهان میکنند و بهوسیلهٔ آن بهایی اندک به دست میآورند. در 9:9، در برابر نشانههای خدا بهایی اندک گرفته میشود و پس از آن، بازداشتن از راه او میآید. بنابراین ناکامی عملی تنها به فروش متن نوشتهشده محدود نیست: بلکه گرفتن سودی محدود در برابر خدشهدار کردن چیزی است که پیام خدا را شناختنی میسازد.
ترجمهٔ کنونیِ کلِ 2:41 همچنان بدون تغییر میماند، درحالیکه دستور مبادلهٔ آن جداگانه بررسی میشود. در سطح واژه، بِآيَاتِي معنای نشانههای من را میرساند، بیآنکه نشانهها را به آیهها، تعالیم، دلیلها یا بها تبدیل کند.
جاهایی که معناهای دیگر کارایی ندارند
آیه
2:248
وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ ءَايَةَ مُلْكِهِۦٓ أَن يَأْتِيَكُمُ ٱلتَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ ءَالُ مُوسَىٰ وَءَالُ هَٰرُونَ تَحْمِلُهُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَةً لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
گزینهٔ دیگر: آیهٔ فرمانروایی او این است که تابوت نزد شما بیاید.
برگردان پژوهشی: نشانهٔ فرمانروایی او این است که تابوت نزد شما بیاید.
رویداد وعدهدادهشده، آمدن تابوت است. نامیدن آن رویداد بهعنوان آیه، واحدی متنی را بر جایی تحمیل میکند که عبارت، نشانهای شناختنی را مشخص میسازد.
آیه
2:259
أَوْ كَٱلَّذِى مَرَّ عَلَىٰ قَرْيَةٍ وَهِىَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىٰ يُحْىِۦ هَٰذِهِ ٱللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ ٱللَّهُ مِا۟ئَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُۥ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَل لَّبِثْتَ مِا۟ئَةَ عَامٍ فَٱنظُرْ إِلَىٰ طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَٱنظُرْ إِلَىٰ حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ ءَايَةً لِّلنَّاسِ وَٱنظُرْ إِلَى ٱلْعِظَامِ كَيْفَ نُنشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُۥ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ
گزینهٔ دیگر: تو را برای مردم آیهای قرار خواهیم داد.
برگردان پژوهشی: تو را برای مردم نشانهای قرار خواهیم داد.
آن شخص و آنچه بر او میگذرد برای دیگران شناختنی میشوند. مرجع انسانی را نمیتوان به آیهای متنی فروکاست.
معجزه
3:7
هُوَ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ عَلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ مِنْهُ ءَايَٰتٌ مُّحْكَمَٰتٌ هُنَّ أُمُّ ٱلْكِتَٰبِ وَأُخَرُ مُتَشَٰبِهَٰتٌ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَٰبَهَ مِنْهُ ٱبْتِغَآءَ ٱلْفِتْنَةِ وَٱبْتِغَآءَ تَأْوِيلِهِۦ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُۥٓ إِلَّا ٱللَّهُ وَٱلرَّٰسِخُونَ فِى ٱلْعِلْمِ يَقُولُونَ ءَامَنَّا بِهِۦ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّآ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَٰبِ
گزینهٔ دیگر: در کتاب آسمانی، معجزههایی محکم وجود دارند؛ آنها اساس کتاب آسمانیاند و برخی دیگر متشابهاند.
برگردان پژوهشی: در کتاب آسمانی، نشانههایی محکم وجود دارند؛ آنها اساس کتاب آسمانیاند و برخی دیگر متشابهاند.
این اسم، واحدهای ابلاغشده در کتاب آسمانی را مشخص میکند. معجزه این خانواده را به رویدادهای خارقالعاده محدود میسازد، حال آنکه نشانه هم این واحدها و هم پدیدههای مشاهدهپذیر را دربرمیگیرد.
آیه
30:22
وَمِنْ ءَايَٰتِهِۦ خَلْقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَٱخْتِلَٰفُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَٰنِكُمْ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَٰتٍ لِّلْعَٰلِمِينَ
گزینهٔ دیگر: از آیههای او آفرینش آسمانها و زمین و گوناگونی زبانها و رنگهای شماست.
برگردان پژوهشی: از نشانههای او آفرینش آسمانها و زمین و گوناگونی زبانها و رنگهای شماست.
واقعیتهای آفریدهشده و تفاوتهای مشاهدهپذیر انسانی، مراجع این واژهاند. نشانه در اینجا و نیز هنگامی که مرجع، واحدی تلاوتشده است درست مینشیند؛ آیه چنین نیست.