ثُمَّ عَفَوْنَا عَنكُم مِّنۢ بَعْدِ ذَٰلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
कुरआन शब्दार्थसूची · मसुदा
شكر
कदर करणे
एखादा लाभ किंवा चांगले कृत्य ओळखून सकारात्मक प्रतिसाद देणे.
स्रोतांचा इतिहास
शब्दसंग्रहविषयक व्याप्ती
व्याप्ती: अर्थघटक · प्रयोग: 75
मुळे: شكر
लेम्मे: شكر · شاكر · شكور · مشكور
रूपे: تَشْكُرُ · يَشْكُرُ · شَّٰكِرِينَ · ٱشْكُرُ · شَكُورٍ · شَكُورٌ · شَاكِرًا · شَكَرْ · مَّشْكُورًا · شُكُورًا · أَشْكُرَ · شَكَرَ · ٱشْكُرْ · شَاكِرٌ · شَٰكِرِينَ · شَكُورًا · شَٰكِرُونَ · أَشْكُرُ · يَشْكُرْ · شُكْرًا · شَّكُورُ
दाखवलेल्या प्रयोगांच्या उदाहरणांची संख्या: 10; एकूण: 75
कुरआनमधील क्रमानुसार सुरुवातीच्या व्याप्तीतील प्रयोगांचे प्रदर्शन—दर्शित प्रयोगसंख्या: 10; एकूण प्रयोगसंख्या: 75. हे स्थानाधारित संक्षिप्त पूर्वावलोकन आहे. वगळलेली प्रयोगसंख्या: 65; दर्शित प्रयोगांना वगळलेल्या प्रयोगांपेक्षा अधिक सबळ पुरावा म्हणून क्रम दिलेला नाही.
ثُمَّ بَعَثْنَٰكُم مِّنۢ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
فَٱذْكُرُونِىٓ أَذْكُرْكُمْ وَٱشْكُرُوا۟ لِى وَلَا تَكْفُرُونِ
إِنَّ ٱلصَّفَا وَٱلْمَرْوَةَ مِن شَعَآئِرِ ٱللَّهِ فَمَنْ حَجَّ ٱلْبَيْتَ أَوِ ٱعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَن يَطَّوَّفَ بِهِمَا وَمَن تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ ٱللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُلُوا۟ مِن طَيِّبَٰتِ مَا رَزَقْنَٰكُمْ وَٱشْكُرُوا۟ لِلَّهِ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
شَهْرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِىٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلْقُرْءَانُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٍ مِّنَ ٱلْهُدَىٰ وَٱلْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ ٱلشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ ٱللَّهُ بِكُمُ ٱلْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ ٱلْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا۟ ٱلْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا۟ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ خَرَجُوا۟ مِن دِيَٰرِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ ٱلْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ ٱللَّهُ مُوتُوا۟ ثُمَّ أَحْيَٰهُمْ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ
وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ ٱلرُّسُلُ أَفَإِي۟ن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ ٱنقَلَبْتُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَٰبِكُمْ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ ٱللَّهَ شَيْـًٔا وَسَيَجْزِى ٱللَّهُ ٱلشَّٰكِرِينَ
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ ٱللَّهِ كِتَٰبًا مُّؤَجَّلًا وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ ٱلدُّنْيَا نُؤْتِهِۦ مِنْهَا وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ ٱلْـَٔاخِرَةِ نُؤْتِهِۦ مِنْهَا وَسَنَجْزِى ٱلشَّٰكِرِينَ
कुरआन-अंतर्गत शब्दसंग्रहविषयक तर्काधार
ही शब्दरचना का
एखादा लाभ किंवा चांगले कृत्य ओळखून सकारात्मक प्रतिसाद देणे.
कदर करणे चांगुलपणाची ओळख सकारात्मक प्रतिसादाशी जोडते. 4:147 मध्ये माणसे कृतज्ञ आहेत आणि ईश्वर कदर करणारा आहे; ही एकाच मूलार्थाची वेगळी व्याकरणिक आणि संदर्भाधारित अभिव्यक्ती आहे. कदर करणे म्हणजे ईश्वराला एखाद्या लाभाची गरज आहे असे नाही (27:40; 31:12). 17:19 आणि 76:22 मध्ये प्रयत्नांची कदर होते: कर्मणी रूप ज्याची कदर होते त्याचे वर्णन करते, एखाद्या कृतज्ञ कर्त्याचे नाही.
इतर अर्थ कुठे अपुरे पडतात: ‘कृतज्ञ’ प्रत्येक रूपाची जागा घेऊ शकत नाही, कारण ‘कृतज्ञ प्रयत्न’ 17:19 आणि 76:22 मधील कर्मणी संबंध उलटवतो. संपूर्ण अर्थ म्हणून ‘बक्षीस देणे’ फार अरुंद आहे: 76:9 मोबदला आणि कृतज्ञता यांचा स्वतंत्र उल्लेख करते, तर 31:14 परतफेड ठरवून न देता ईश्वर आणि आई-वडिलांप्रती कृतज्ञता मागते. ‘केवळ धन्यवाद म्हणणे’ही अतिशय मर्यादित मांडणी आहे, कारण 34:13 कृतज्ञतेला कामाशी जोडते. आधीचे ‘चांगुलपणा मान्य करणे’, अनुकूल प्रतिसादाच्या व्याख्येसह, अजूनही व्यवहार्य जवळचा पर्याय आहे, खोडून काढलेला अर्थ नाही.
वेगळी شَاكِر आणि شَكُور रूपे आपले वेगळे व्याकरणिक नियम राखतात. شَكُور साठी ‘कृतज्ञ’ आणि ‘कदर करणारा’ ही सावध व परिचित शब्दरचना कायम राहते; ‘मनापासून’सारखे तीव्रता दर्शवणारे क्रियाविशेषण लादले जात नाही. तीव्रता किंवा प्रवृत्ती दर्शवणारा आकृतिबंध सर्वांत चांगल्या प्रकारे कसा व्यक्त करावा, हा संशोधनाचा खुला प्रश्न आहे. कर्मणी ‘ज्याची कदर केली गेली’ आणि नाम ‘कृतज्ञता’ सक्रिय वर्णनांपासून वेगळी राहतात.