إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَسْتَحْىِۦٓ أَن يَضْرِبَ مَثَلًا مَّا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فَيَقُولُونَ مَاذَآ أَرَادَ ٱللَّهُ بِهَٰذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِۦ كَثِيرًا وَيَهْدِى بِهِۦ كَثِيرًا وَمَا يُضِلُّ بِهِۦٓ إِلَّا ٱلْفَٰسِقِينَ
कुरआन शब्दार्थसूची · स्वीकृत
حَقّ / حَقَّ / أَحَقَّ / اِسْتَحَقَّ / حَقِيق / حَاقَّة
देय म्हणून प्रस्थापित असणे
एखादे विधान, दावा, बंधन, निष्पत्ती किंवा अस्तित्व संबंधित क्षेत्रात बंधनकारक शक्तीसह प्रस्थापित असते.
शब्दसंग्रहविषयक व्याप्ती
व्याप्ती: अर्थघटक · प्रयोग: 287
मुळे: حقق
लेम्मे: حق · أحق · يحق · حاقة · استحق · حقيق
रूपे: حَقِّ · حَقُّ · حَقَّ · حَقًّا · حَقٌّ · أَحَقُّ · حَقٍّ · حَقَّتْ · حَآقَّةُ · ٱسْتَحَقَّ · يُحِقَّ · يُحِقُّ · حُقَّتْ · حَقِيقٌ · يَحِقَّ · أَحَقَّ
दाखवलेल्या प्रयोगांच्या उदाहरणांची संख्या: 10; एकूण: 287
कुरआनमधील क्रमानुसार सुरुवातीच्या व्याप्तीतील प्रयोगांचे प्रदर्शन—दर्शित प्रयोगसंख्या: 10; एकूण प्रयोगसंख्या: 287. हे स्थानाधारित संक्षिप्त पूर्वावलोकन आहे. वगळलेली प्रयोगसंख्या: 277; दर्शित प्रयोगांना वगळलेल्या प्रयोगांपेक्षा अधिक सबळ पुरावा म्हणून क्रम दिलेला नाही.
وَلَا تَلْبِسُوا۟ ٱلْحَقَّ بِٱلْبَٰطِلِ وَتَكْتُمُوا۟ ٱلْحَقَّ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ
وَلَا تَلْبِسُوا۟ ٱلْحَقَّ بِٱلْبَٰطِلِ وَتَكْتُمُوا۟ ٱلْحَقَّ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ
وَإِذْ قُلْتُمْ يَٰمُوسَىٰ لَن نَّصْبِرَ عَلَىٰ طَعَامٍ وَٰحِدٍ فَٱدْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنۢبِتُ ٱلْأَرْضُ مِنۢ بَقْلِهَا وَقِثَّآئِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ ٱلَّذِى هُوَ أَدْنَىٰ بِٱلَّذِى هُوَ خَيْرٌ ٱهْبِطُوا۟ مِصْرًا فَإِنَّ لَكُم مَّا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ ٱلذِّلَّةُ وَٱلْمَسْكَنَةُ وَبَآءُو بِغَضَبٍ مِّنَ ٱللَّهِ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا۟ يَكْفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَيَقْتُلُونَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوا۟ وَّكَانُوا۟ يَعْتَدُونَ
قَالَ إِنَّهُۥ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا ذَلُولٌ تُثِيرُ ٱلْأَرْضَ وَلَا تَسْقِى ٱلْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لَّا شِيَةَ فِيهَا قَالُوا۟ ٱلْـَٰٔنَ جِئْتَ بِٱلْحَقِّ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُوا۟ يَفْعَلُونَ
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ ءَامِنُوا۟ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ قَالُوا۟ نُؤْمِنُ بِمَآ أُنزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُونَ بِمَا وَرَآءَهُۥ وَهُوَ ٱلْحَقُّ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنۢبِيَآءَ ٱللَّهِ مِن قَبْلُ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
وَدَّ كَثِيرٌ مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ لَوْ يَرُدُّونَكُم مِّنۢ بَعْدِ إِيمَٰنِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِّنْ عِندِ أَنفُسِهِم مِّنۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلْحَقُّ فَٱعْفُوا۟ وَٱصْفَحُوا۟ حَتَّىٰ يَأْتِىَ ٱللَّهُ بِأَمْرِهِۦٓ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ
إِنَّآ أَرْسَلْنَٰكَ بِٱلْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلَا تُسْـَٔلُ عَنْ أَصْحَٰبِ ٱلْجَحِيمِ
ٱلَّذِينَ ءَاتَيْنَٰهُمُ ٱلْكِتَٰبَ يَتْلُونَهُۥ حَقَّ تِلَاوَتِهِۦٓ أُو۟لَٰٓئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِۦ وَمَن يَكْفُرْ بِهِۦ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْخَٰسِرُونَ
قَدْ نَرَىٰ تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِى ٱلسَّمَآءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَىٰهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنتُمْ فَوَلُّوا۟ وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُۥ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ
कुरआन-अंतर्गत शब्दसंग्रहविषयक तर्काधार
रूपे एकच गाभा कसा टिकवतात
हे शब्दकुळ बंधनकारक शक्तीसह प्रस्थापना हा गाभा टिकवते. रूपविज्ञान हक्क, देय होणे, प्रस्थापित करणे, दायित्व येणे, अधिक हक्कदार, बांधील असणे आणि अटळ घटना ही रूपे घडवते; स्वतंत्र शब्दार्थ वाढवत नाही.
حَقّ हे नाम दावा, वाटा, आशय, निर्णय किंवा अवस्था प्रस्थापित म्हणून मांडते; हक्क हे त्याचे नैसर्गिक नामरूपांतर आहे. रूप I निष्पत्ती देय होत असल्याचे मांडते, तर कर्मणी रूप I त्याच्या कर्त्याला पालनाच्या बंधनाखाली ठेवते.
रूप IV देय गोष्ट प्रस्थापित करणारा कर्ता आणते. रूप X दायित्व प्रस्थापित झालेले दाखवते, أَحَقّ हे श्रेष्ठतादर्शक रूप अधिक बळकट दाव्याला वरचे स्थान देते, आणि حَقِيق आपल्या कर्त्याला पुढील कृती करण्यास बांधील दाखवते. निश्चित حَاقَّة अटळ म्हणून प्रस्थापित झालेल्या घटनेचे नाव देते.
5:107 येथे बदल न होणारी आयातित रूपविज्ञान नोंद रूप X च्या दुसऱ्या खंडाला कर्तरी म्हणते; पण जुळवलेल्या सातही पठण-पाठांत कर्मणी ٱسْتُحِقَّ आहे. दाखवलेले रूपांतर त्या साक्षींचे अनुसरण करते, तर आयातित नोंद उगमाचा पुरावा म्हणून जतन केली जाते.
इतर अर्थ कुठे अपयशी ठरतात
सत्य
51:19
وَفِىٓ أَمْوَٰلِهِمْ حَقٌّ لِّلسَّآئِلِ وَٱلْمَحْرُومِ
पर्याय: त्यांच्या संपत्तीत मागणाऱ्यासाठी आणि वंचितासाठी एक सत्य आहे.
संशोधनाधारित अर्थमांडणी: त्यांच्या संपत्तीत मागणाऱ्यासाठी आणि वंचितासाठी एक हक्क आहे.
हे नाम नमूद प्राप्तकर्त्यांना देय असलेला प्रस्थापित वाटा दर्शवते; सत्य किंवा असत्य ठरू शकणारे विधान नव्हे. हक्क हे बंधनकारक शक्तीसह प्रस्थापनेच्या त्याच गाभ्याचे मराठीतील नामरूप आहे.