कुरआन शब्दार्थसूची · स्वीकृत

ٱتَّقَى / يَتَّقِي

होणे वर सावध राहणे

وقي पासूनचे रूप VIII क्रियापद: स्वतःला सावधपणे रक्षणात ठेवणे.

शब्दसंग्रहविषयक व्याप्ती

व्याप्ती: लेम्मा · प्रयोग: 166

मुळे: وقي

लेम्मे: اتقى

रूपे: ٱتَّقُ · تَتَّقُ · ٱتَّقَ · يَتَّقُ · ٱتَّقَىٰ · يَتَّقِ · ٱتَّقِ · يَتَّقْ · ٱتَّقَيْ · ٱتَّقِي · يَتَّقِى · ٱتَّقَىٰٓ

दाखवलेल्या प्रयोगांच्या उदाहरणांची संख्या: 10; एकूण: 166

कुरआनमधील क्रमानुसार सुरुवातीच्या व्याप्तीतील प्रयोगांचे प्रदर्शन—दर्शित प्रयोगसंख्या: 10; एकूण प्रयोगसंख्या: 166. हे स्थानाधारित संक्षिप्त पूर्वावलोकन आहे. वगळलेली प्रयोगसंख्या: 156; दर्शित प्रयोगांना वगळलेल्या प्रयोगांपेक्षा अधिक सबळ पुरावा म्हणून क्रम दिलेला नाही.

2:21

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱعْبُدُوا۟ رَبَّكُمُ ٱلَّذِى خَلَقَكُمْ وَٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

2:24

فَإِن لَّمْ تَفْعَلُوا۟ وَلَن تَفْعَلُوا۟ فَٱتَّقُوا۟ ٱلنَّارَ ٱلَّتِى وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَٰفِرِينَ

2:41

وَءَامِنُوا۟ بِمَآ أَنزَلْتُ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوٓا۟ أَوَّلَ كَافِرٍۭ بِهِۦ وَلَا تَشْتَرُوا۟ بِـَٔايَٰتِى ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّٰىَ فَٱتَّقُونِ

2:48

وَٱتَّقُوا۟ يَوْمًا لَّا تَجْزِى نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَيْـًٔا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَٰعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ

2:63

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَٰقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ ٱلطُّورَ خُذُوا۟ مَآ ءَاتَيْنَٰكُم بِقُوَّةٍ وَٱذْكُرُوا۟ مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

2:103

وَلَوْ أَنَّهُمْ ءَامَنُوا۟ وَٱتَّقَوْا۟ لَمَثُوبَةٌ مِّنْ عِندِ ٱللَّهِ خَيْرٌ لَّوْ كَانُوا۟ يَعْلَمُونَ

2:123

وَٱتَّقُوا۟ يَوْمًا لَّا تَجْزِى نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَيْـًٔا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا تَنفَعُهَا شَفَٰعَةٌ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ

2:179

وَلَكُمْ فِى ٱلْقِصَاصِ حَيَوٰةٌ يَٰٓأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

2:183

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

2:187

أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ ٱلصِّيَامِ ٱلرَّفَثُ إِلَىٰ نِسَآئِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَخْتَانُونَ أَنفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنكُمْ فَٱلْـَٰٔنَ بَٰشِرُوهُنَّ وَٱبْتَغُوا۟ مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ ٱلْخَيْطُ ٱلْأَبْيَضُ مِنَ ٱلْخَيْطِ ٱلْأَسْوَدِ مِنَ ٱلْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا۟ ٱلصِّيَامَ إِلَى ٱلَّيْلِ وَلَا تُبَٰشِرُوهُنَّ وَأَنتُمْ عَٰكِفُونَ فِى ٱلْمَسَٰجِدِ تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

इतर अर्थ कुठे अपयशी ठरतात

भीती

2:201

وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِى ٱلدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِى ٱلْـَٔاخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ

पर्याय: आणि अग्नीच्या शिक्षेपासून आम्हाला भयभीत कर.

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: आणि अग्नीच्या शिक्षेपासून आमचे रक्षण कर.

या विनवणीत नमूद केलेल्या एका हानीपासून संरक्षण मागितले आहे. या रचनेत ‘भीती’ हे क्रियापद ‘आम्हाला’ हे संरक्षित कर्म म्हणून घेऊ शकत नाही; ‘रक्षण करणे’ हे क्रियापद ते घेऊ शकते.

धार्मिकता

2:201

पर्याय: अग्नीच्या शिक्षेपासून आम्हाला धर्मनिष्ठ कर.

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: अग्नीच्या शिक्षेपासून आमचे रक्षण कर.

विनंती शिक्षेपासून संरक्षणाची आहे. ‘आम्हाला त्यापासून सदाचारी कर’ हे क्रियापदाचा सांगितलेल्या धोक्याशी संरक्षक संबंध व्यक्त करू शकत नाही; ‘आमचे त्यापासून रक्षण कर’ थेट करू शकते.

भीती

13:34

لَّهُمْ عَذَابٌ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَلَعَذَابُ ٱلْـَٔاخِرَةِ أَشَقُّ وَمَا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن وَاقٍ

पर्याय: आणि देवापासून त्यांच्यासाठी भय बाळगणारा कोणीही नाही.

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: आणि देवापासून त्यांच्यासाठी कोणीही रक्षक नाही.

وَاقٍ हा देवाकडून येणारी गोष्ट परतवून लावू शकणारा सक्रिय सहभागी आहे. ‘भय बाळगणारा’ हे नाव भावनेचा अनुभव घेणाऱ्याला सूचित करते, संरक्षण करणाऱ्या कर्त्याला नाही.

भीती

16:81

وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلَٰلًا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلْجِبَالِ أَكْنَٰنًا وَجَعَلَ لَكُمْ سَرَٰبِيلَ تَقِيكُمُ ٱلْحَرَّ وَسَرَٰبِيلَ تَقِيكُم بَأْسَكُمْ كَذَٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ

पर्याय: उष्णतेपासून तुम्हाला भयभीत करणारी वस्त्रे आणि तुमच्या हिंसेपासून तुम्हाला भयभीत करणारी वस्त्रे.

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: उष्णतेपासून तुमचे रक्षण करणारी वस्त्रे आणि तुमच्या हिंसेपासून तुमचे रक्षण करणारी वस्त्रे.

वस्त्रे ती परिधान करणाऱ्यांना भौतिक आडोसा देतात; ती त्यांच्या वतीने भीती अनुभवत नाहीत. या ठोस वापरामुळे وقي याचा ‘रक्षण करणे’ हा अर्थ दृढपणे स्थापित होतो.

धार्मिकता

16:81

पर्याय: उष्णतेपासून तुम्हाला धर्मनिष्ठ करणारी वस्त्रे, आणि तुमच्या हिंसेपासून तुम्हाला धर्मनिष्ठ करणारी वस्त्रे.

वस्त्रे उष्णता आणि हिंसेपासून शारीरिक संरक्षण करतात; कोणत्याही धोक्यापासून ती परिधानकर्त्याला सदाचारी बनवत नाहीत. ठोस संरक्षक कार्य विसंगती उघड करते.

भीती

39:24

أَفَمَن يَتَّقِى بِوَجْهِهِۦ سُوٓءَ ٱلْعَذَابِ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ وَقِيلَ لِلظَّٰلِمِينَ ذُوقُوا۟ مَا كُنتُمْ تَكْسِبُونَ

पर्याय: उठविण्याच्या दिवशी वाईट शिक्षेपासून आपल्या चेहऱ्याने स्वतःचे रक्षण करणारा...

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: उठवले जाण्याच्या दिवशी वाईट शिक्षेपासून आपल्या चेहऱ्याने रक्षण करणारा तो एक आहे का...

चेहरा हा शिक्षा परतवून लावण्याचे उघडे पडलेले साधन आहे. ‘त्याच्या चेहऱ्याने भीती बाळगणे’ ही शरीराद्वारे संरक्षण करण्याची कृती व्यक्त करू शकत नाही.

धार्मिकता

39:24

पर्याय: उठवले जाण्याच्या दिवशी वाईट शिक्षेपासून आपल्या चेहऱ्याने सावध राहणारा तो एक आहे का...

चेहरा हा शिक्षा परतवण्याचे उघडे साधन आहे. ‘आपल्या चेहऱ्याने त्याविरुद्ध धर्मनिष्ठ’ हा अनुवाद ती देहधारी आडवणुकीची कृती व्यक्त करू शकत नाही.

भीती

40:9

وَقِهِمُ ٱلسَّيِّـَٔاتِ وَمَن تَقِ ٱلسَّيِّـَٔاتِ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُۥ وَذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ

पर्याय: आणि त्यांना वाईट कृत्यांपासून भयभीत कर; त्या दिवशी ज्याला तू वाईट कृत्यांपासून भयभीत करतोस, त्याच्यावर तू दया दाखवली आहेस.

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: आणि वाईट कृत्यांपासून त्यांचे रक्षण कर; त्या दिवशी ज्याचे तू वाईट कृत्यांपासून रक्षण करतोस, त्याच्यावर तू दया दाखवली आहेस.

पुनरावृत्त क्रियापद वाईट कृत्यांपासून आणि त्यांच्या परिणामापासून वाचवले जाणे ही दया असल्याचे दर्शवते. ‘भीती’ हे क्रियापद संरक्षित लोकांना आपले कर्म म्हणून घेऊ शकत नाही किंवा अशा प्रकारे त्यांना वाचवण्याचा अर्थ व्यक्त करू शकत नाही.

भीती

59:9

وَٱلَّذِينَ تَبَوَّءُو ٱلدَّارَ وَٱلْإِيمَٰنَ مِن قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُونَ فِى صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِّمَّآ أُوتُوا۟ وَيُؤْثِرُونَ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِۦ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ

पर्याय: ज्याला स्वतःच्या कंजूषपणाची भीती घातली जाते, तेच यशस्वी आहेत.

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: ज्याचे स्वतःच्या कंजूषपणापासून रक्षण केले जाते, तेच यशस्वी आहेत.

कर्मणी रूप एखादी व्यक्ती अंतर्गत धोक्यापासून संरक्षित केली गेल्याचे दर्शवते. कंजूषपणाची भीती घातली जाणे ही भावनिक अवस्था आहे; कंजूषपणाच्या नियंत्रणापासून वाचवले जाणे नव्हे.

भीती

66:6

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ قُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَٰٓئِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَّا يَعْصُونَ ٱللَّهَ مَآ أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ

पर्याय: स्वतःला आणि आपल्या कुटुंबांना अग्नीपासून घाबरा.

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: स्वतःचे आणि आपल्या कुटुंबांचे अग्नीपासून रक्षण करा.

‘स्वतःला’ आणि ‘आपल्या कुटुंबांना’ ही अग्नीपासून संरक्षणाखाली ठेवलेली कर्मे आहेत. ‘भीती’ हे क्रियापद त्या कर्मांचे एखाद्या धोक्यापासून रक्षण होत असल्याचा अर्थ व्यक्त करू शकत नाही.

धार्मिकता

66:6

पर्याय: स्वतःला आणि आपल्या कुटुंबांना अग्नीपासून धर्मनिष्ठ करा.

आज्ञा स्वतःला आणि कुटुंबांना नामांकित धोक्यापासून संरक्षणाखाली ठेवते. ‘यापासून धर्मनिष्ठ करा’ ही कर्म-आणि-धोका रचना जपत नाही.

भीती

73:17

فَكَيْفَ تَتَّقُونَ إِن كَفَرْتُمْ يَوْمًا يَجْعَلُ ٱلْوِلْدَٰنَ شِيبًا

पर्याय: मग, तुम्ही नाकारले तर, मुलांचे केस पांढरे करणाऱ्या एका दिवसाचे भय कसे बाळगाल?

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: मग, तुम्ही नाकारले तर, मुलांचे केस पांढरे करणाऱ्या एका दिवसापासून स्वतःचे रक्षण कसे कराल?

नाकारणारे त्या दिवसापासून स्वतःचे संरक्षण कसे करू शकतील, असा प्रश्न विचारला आहे. ‘भीती’ ही व्यावहारिक كيف प्रश्नाचा अर्थ केवळ एका भावनेपुरता मर्यादित करते; ‘स्वतःचे रक्षण कराल’ हे रूप VIII मधील संरक्षणाची कृती आणि त्या दिवसाचा धोका कायम राखते.