कुरआन शब्दार्थसूची · मसुदा

غَيْب، غَائِب، غَيَابَة، ٱغْتَابَ

लपवणे

हे शब्दकुळ लपवण्याचा संबंध दर्शवते: सत्ता, बाब, सहभागी, घटना किंवा ठिकाण संबंधित उपस्थिती, दृष्टी, ज्ञान किंवा पोहोच यांपासून लपवलेले असते. एका निरीक्षकापासून लपवलेले दुसऱ्याला माहीत किंवा नंतर उघड होऊ शकते.

शब्दसंग्रहविषयक व्याप्ती

व्याप्ती: अर्थघटक · प्रयोग: 60

मुळे: غيب

लेम्मे: غيب · غيوب · غائب · غيابت · غائبة · يغتب

रूपे: غَيْبِ · غَيْبَ · غَيْبُ · غُيُوبِ · غَآئِبِينَ · غَيَٰبَتِ · غَآئِبَةٍ · يَغْتَب

दाखवलेल्या प्रयोगांच्या उदाहरणांची संख्या: 10; एकूण: 60

कुरआनमधील क्रमानुसार सुरुवातीच्या व्याप्तीतील प्रयोगांचे प्रदर्शन—दर्शित प्रयोगसंख्या: 10; एकूण प्रयोगसंख्या: 60. हे स्थानाधारित संक्षिप्त पूर्वावलोकन आहे. वगळलेली प्रयोगसंख्या: 50; दर्शित प्रयोगांना वगळलेल्या प्रयोगांपेक्षा अधिक सबळ पुरावा म्हणून क्रम दिलेला नाही.

2:3

ٱلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِٱلْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَمِمَّا رَزَقْنَٰهُمْ يُنفِقُونَ

2:33

قَالَ يَٰٓـَٔادَمُ أَنۢبِئْهُم بِأَسْمَآئِهِمْ فَلَمَّآ أَنۢبَأَهُم بِأَسْمَآئِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُل لَّكُمْ إِنِّىٓ أَعْلَمُ غَيْبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ

3:44

ذَٰلِكَ مِنْ أَنۢبَآءِ ٱلْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَٰمَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

3:179

مَّا كَانَ ٱللَّهُ لِيَذَرَ ٱلْمُؤْمِنِينَ عَلَىٰ مَآ أَنتُمْ عَلَيْهِ حَتَّىٰ يَمِيزَ ٱلْخَبِيثَ مِنَ ٱلطَّيِّبِ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى ٱلْغَيْبِ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَجْتَبِى مِن رُّسُلِهِۦ مَن يَشَآءُ فَـَٔامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَإِن تُؤْمِنُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ

4:34

ٱلرِّجَالُ قَوَّٰمُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ بِمَا فَضَّلَ ٱللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ وَبِمَآ أَنفَقُوا۟ مِنْ أَمْوَٰلِهِمْ فَٱلصَّٰلِحَٰتُ قَٰنِتَٰتٌ حَٰفِظَٰتٌ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ ٱللَّهُ وَٱلَّٰتِى تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَٱهْجُرُوهُنَّ فِى ٱلْمَضَاجِعِ وَٱضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا۟ عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا

5:94

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَيَبْلُوَنَّكُمُ ٱللَّهُ بِشَىْءٍ مِّنَ ٱلصَّيْدِ تَنَالُهُۥٓ أَيْدِيكُمْ وَرِمَاحُكُمْ لِيَعْلَمَ ٱللَّهُ مَن يَخَافُهُۥ بِٱلْغَيْبِ فَمَنِ ٱعْتَدَىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَلَهُۥ عَذَابٌ أَلِيمٌ

5:109

يَوْمَ يَجْمَعُ ٱللَّهُ ٱلرُّسُلَ فَيَقُولُ مَاذَآ أُجِبْتُمْ قَالُوا۟ لَا عِلْمَ لَنَآ إِنَّكَ أَنتَ عَلَّٰمُ ٱلْغُيُوبِ

5:116

وَإِذْ قَالَ ٱللَّهُ يَٰعِيسَى ٱبْنَ مَرْيَمَ ءَأَنتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ ٱتَّخِذُونِى وَأُمِّىَ إِلَٰهَيْنِ مِن دُونِ ٱللَّهِ قَالَ سُبْحَٰنَكَ مَا يَكُونُ لِىٓ أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِى بِحَقٍّ إِن كُنتُ قُلْتُهُۥ فَقَدْ عَلِمْتَهُۥ تَعْلَمُ مَا فِى نَفْسِى وَلَآ أَعْلَمُ مَا فِى نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنتَ عَلَّٰمُ ٱلْغُيُوبِ

6:50

قُل لَّآ أَقُولُ لَكُمْ عِندِى خَزَآئِنُ ٱللَّهِ وَلَآ أَعْلَمُ ٱلْغَيْبَ وَلَآ أَقُولُ لَكُمْ إِنِّى مَلَكٌ إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰٓ إِلَىَّ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى ٱلْأَعْمَىٰ وَٱلْبَصِيرُ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ

6:59

وَعِندَهُۥ مَفَاتِحُ ٱلْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَآ إِلَّا هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِى ظُلُمَٰتِ ٱلْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِى كِتَٰبٍ مُّبِينٍ

इतर अर्थ कुठे अपयशी ठरतात

भविष्य

3:44

ذَٰلِكَ مِنْ أَنۢبَآءِ ٱلْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَٰمَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

पर्याय: तो भविष्याच्या अहवालांपैकी आहे, जो आम्ही तुला सांगतो

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: तो आच्छादित बाबींच्या अहवालांपैकी आहे, जो आम्ही तुला सांगतो

अहवालातील चिठ्ठ्या टाकण्याची घटना भूतकाळातील आहे; संबंधित विरोध संबोधित व्यक्ती तिथे उपस्थित नसण्याचा आहे.

सर्वांनाच अज्ञात

5:109

يَوْمَ يَجْمَعُ ٱللَّهُ ٱلرُّسُلَ فَيَقُولُ مَاذَآ أُجِبْتُمْ قَالُوا۟ لَا عِلْمَ لَنَآ إِنَّكَ أَنتَ عَلَّٰمُ ٱلْغُيُوبِ

पर्याय: सर्वांनाच अज्ञात असलेल्या गोष्टीचा तू ज्ञाता आहेस

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: आच्छादित बाबींचा तू ज्ञाता आहेस

ही वस्तू सृष्टीतील प्राण्यांच्या आवाक्याबाहेर आहे, पण स्पष्टपणे अल्लाहच्या ज्ञानात आहे.

साक्षीविरहित

11:49

تِلْكَ مِنْ أَنۢبَآءِ ٱلْغَيْبِ نُوحِيهَآ إِلَيْكَ مَا كُنتَ تَعْلَمُهَآ أَنتَ وَلَا قَوْمُكَ مِن قَبْلِ هَٰذَا فَٱصْبِرْ إِنَّ ٱلْعَٰقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ

पर्याय: ते साक्षीविरहित घटनांच्या अहवालांपैकी आहेत

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: ते आच्छादित बाबींच्या अहवालांपैकी आहेत; आम्ही ते तुला सांगतो, जरी यापूर्वी तुला किंवा तुझ्या लोकांना ते माहीत नव्हते

नोह आणि त्याच्या समकालीनांनी त्या घटना पाहिल्या होत्या. आयत त्याऐवजी सांगते की संबोधित व्यक्ती आणि त्याच्या लोकांना त्यांचे पूर्वज्ञान नव्हते. त्या घटना त्यांच्या स्वतःच्या काळात साक्षीविरहित नव्हत्या; त्या वर्तमान श्रोत्यांपासून आच्छादित होत्या.

अनुपस्थित

27:20

وَتَفَقَّدَ ٱلطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِىَ لَآ أَرَى ٱلْهُدْهُدَ أَمْ كَانَ مِنَ ٱلْغَآئِبِينَ

पर्याय: मला हुदहुद का दिसत नाही, की तो अनुपस्थितांपैकी आहे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: मला हुदहुद का दिसत नाही, की तो आच्छादित असलेल्यांपैकी आहे

‘अनुपस्थित’ हा शब्द सुलैमानच्या पाहणीचा परिणाम सांगून प्रश्न सामान्य गैरहजेरीवर बंद करतो. ‘आच्छादित’ शब्दकुलाची शब्दार्थक्रिया जपतो आणि पक्ष्याची घटना तपासासाठी खुली ठेवतो.

गुपित

27:20

وَتَفَقَّدَ ٱلطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِىَ لَآ أَرَى ٱلْهُدْهُدَ أَمْ كَانَ مِنَ ٱلْغَآئِبِينَ

पर्याय: मला हुदहुद का दिसत नाही, की तो गुप्त असलेल्यांपैकी आहे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: मला हुदहुद का दिसत नाही, की तो आच्छादित असलेल्यांपैकी आहे

पक्षी पाहणीदरम्यान सापडत नाही; जाणूनबुजून गुप्तता पाळल्याचे विधेय येथे नाही.

अदृश्य

49:12

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱجْتَنِبُوا۟ كَثِيرًا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ ٱلظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا۟ وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ

पर्याय: एकमेकांविरुद्ध अदृश्यपणे बोलू नका

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: एकमेकांपासून आच्छादित राहून एकमेकांविरुद्ध बोलू नका

आठवे क्रियारूप अनुपस्थितीवर आधारित सहभागी-रचना सांकेतिक करते; वक्ता दृष्टिगोचर नसल्याची अवस्था नव्हे.

अनुपस्थिती

72:26

عَٰلِمُ ٱلْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَىٰ غَيْبِهِۦٓ أَحَدًا

पर्याय: अनुपस्थितीचा ज्ञाता; तो आपल्या अनुपस्थितीवर कोणालाही उघड करत नाही

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: आच्छादित बाबींचा ज्ञाता; तो आपल्या आच्छादित बाबी कोणालाही उघड करत नाही

मालकीसंबंधाने आलेले غَيْبِهِ हे असे क्षेत्र आहे जे देव निवडलेल्या संदेशवाहकाला उघड करू शकतो. ती देवाची अनुपस्थिती नाही; त्याने उघड करेपर्यंत प्राण्यांपासून आच्छादित ठेवलेली ती बाब आहे.

नाहीसे होणे

82:16

وَمَا هُمْ عَنْهَا بِغَآئِبِينَ

पर्याय: ते त्यापासून नाहीसे झालेले नसतील

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: ते त्यापासून आच्छादित नसतील

धातुसाधित विशेषण उपस्थितीच्या नात्याची अवस्था विधेय म्हणून मांडते; अवस्था बदलून नाहीसे होण्याची घटना नव्हे.

हा अर्थ का निवडला

कुरआनमधील शब्दकुलाचे सर्व ६० प्रयोग एका क्रियेला पुष्टी देतात: आच्छादित करणे. غَيْب चे रूपांतर ‘आच्छादित’, غُيُوب चे ‘आच्छादित बाबी’, غَائِب चे ‘आच्छादित’, غَيَابَة चे ‘आच्छादित करणारी खोबण’, غَائِبَة चे ‘आच्छादित वस्तू’ आणि يَغْتَب चे ‘एखाद्यापासून आच्छादित राहून त्याच्याविरुद्ध बोलणे’ असे होते. ऐतिहासिक साक्षीदार असलेल्या घटनांवर ‘साक्षीविरहित’ अपयशी ठरते; देवाच्या मालकीच्या आच्छादित बाबींवर ‘अनुपस्थिती’ अपयशी ठरते; आणि 27:20 मधील सामान्य अनुपस्थिती हा प्रश्न शब्दार्थगाभ्याने खुला ठेवायला हवा असताना अकाली बंद करते.