कुरआन शब्दार्थसूची · मसुदा

خلف

अनुसरण करणे

संदर्भाच्या मानाने पुढील स्थान, मार्ग, परिणाम किंवा प्रतिस्थापन घेणे किंवा घडवणे.

शब्दसंग्रहविषयक व्याप्ती

व्याप्ती: अर्थघटक · प्रयोग: 127

मुळे: خلف

लेम्मे: اختلف · خلف · أخلف · مختلف · خليفة · اختلاف · خلاف · استخلف · مخلف · خوالف · يخالف · خالف

रूपे: خَلْفَ · ٱخْتَلَفُ · يَخْتَلِفُ · خَلْفِ · تَخْتَلِفُ · يُخْلِفُ · ٱخْتِلَٰفِ · ٱخْتَلَفَ · خِلَٰفٍ · خَلَٰٓئِفَ · خُلَفَآءَ · مُخَلَّفُونَ · أَخْلَفْ · خَلِيفَةً · يُخْلِفَ · مُخْتَلِفًا · يَسْتَخْلِفَ · خَلَفَ · خَلْفٌ · ٱخْتَلَفْ · خِلَٰفَ · خَوَالِفِ · ٱخْتُلِفَ · مُّخْتَلِفٌ · ٱخْتِلَٰفُ · مُّخْتَلِفًا · تُخْلِفُ · ٱخْتِلَٰفًا · يَسْتَخْلِفْ · ٱخْلُفْ · خَلَفْ · أَخْلَفُ · خَٰلِفِينَ · خُلِّفُ · يَتَخَلَّفُ · يَسْتَخْلِفُ · أُخَالِفَ · مُخْتَلِفِينَ · مُخْلِفَ · نُخْلِفُ · تُخْلَفَ · ٱسْتَخْلَفَ · يُخَالِفُ · خِلْفَةً · مُخْتَلِفٌ · يَخْلُفُ · مُخَلَّفِينَ · مُّخْتَلِفٍ · مُّسْتَخْلَفِينَ · مُخْتَلِفُونَ

दाखवलेल्या प्रयोगांच्या उदाहरणांची संख्या: 10; एकूण: 127

कुरआनमधील क्रमानुसार सुरुवातीच्या व्याप्तीतील प्रयोगांचे प्रदर्शन—दर्शित प्रयोगसंख्या: 10; एकूण प्रयोगसंख्या: 127. हे स्थानाधारित संक्षिप्त पूर्वावलोकन आहे. वगळलेली प्रयोगसंख्या: 117; दर्शित प्रयोगांना वगळलेल्या प्रयोगांपेक्षा अधिक सबळ पुरावा म्हणून क्रम दिलेला नाही.

2:30

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَٰٓئِكَةِ إِنِّى جَاعِلٌ فِى ٱلْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوٓا۟ أَتَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ ٱلدِّمَآءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّىٓ أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

2:66

فَجَعَلْنَٰهَا نَكَٰلًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِينَ

2:80

وَقَالُوا۟ لَن تَمَسَّنَا ٱلنَّارُ إِلَّآ أَيَّامًا مَّعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِندَ ٱللَّهِ عَهْدًا فَلَن يُخْلِفَ ٱللَّهُ عَهْدَهُۥٓ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

2:113

وَقَالَتِ ٱلْيَهُودُ لَيْسَتِ ٱلنَّصَٰرَىٰ عَلَىٰ شَىْءٍ وَقَالَتِ ٱلنَّصَٰرَىٰ لَيْسَتِ ٱلْيَهُودُ عَلَىٰ شَىْءٍ وَهُمْ يَتْلُونَ ٱلْكِتَٰبَ كَذَٰلِكَ قَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَٱللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُوا۟ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

2:164

إِنَّ فِى خَلْقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَٱخْتِلَٰفِ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَٱلْفُلْكِ ٱلَّتِى تَجْرِى فِى ٱلْبَحْرِ بِمَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ وَمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مِن مَّآءٍ فَأَحْيَا بِهِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٍ وَتَصْرِيفِ ٱلرِّيَٰحِ وَٱلسَّحَابِ ٱلْمُسَخَّرِ بَيْنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ لَـَٔايَٰتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

2:176

ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ نَزَّلَ ٱلْكِتَٰبَ بِٱلْحَقِّ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخْتَلَفُوا۟ فِى ٱلْكِتَٰبِ لَفِى شِقَاقٍۭ بَعِيدٍ

2:213

كَانَ ٱلنَّاسُ أُمَّةً وَٰحِدَةً فَبَعَثَ ٱللَّهُ ٱلنَّبِيِّـۧنَ مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ وَأَنزَلَ مَعَهُمُ ٱلْكِتَٰبَ بِٱلْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ ٱلنَّاسِ فِيمَا ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ وَمَا ٱخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا ٱلَّذِينَ أُوتُوهُ مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَتْهُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ بَغْيًۢا بَيْنَهُمْ فَهَدَى ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لِمَا ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ مِنَ ٱلْحَقِّ بِإِذْنِهِۦ وَٱللَّهُ يَهْدِى مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٍ مُّسْتَقِيمٍ

2:213

2:253

تِلْكَ ٱلرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ مِّنْهُم مَّن كَلَّمَ ٱللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَٰتٍ وَءَاتَيْنَا عِيسَى ٱبْنَ مَرْيَمَ ٱلْبَيِّنَٰتِ وَأَيَّدْنَٰهُ بِرُوحِ ٱلْقُدُسِ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ مَا ٱقْتَتَلَ ٱلَّذِينَ مِنۢ بَعْدِهِم مِّنۢ بَعْدِ مَا جَآءَتْهُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ وَلَٰكِنِ ٱخْتَلَفُوا۟ فَمِنْهُم مَّنْ ءَامَنَ وَمِنْهُم مَّن كَفَرَ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ مَا ٱقْتَتَلُوا۟ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ

इतर अर्थ कुठे अपयशी ठरतात

भिन्न असणे

2:30

पर्याय: भिन्न असणे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: अनुयायी (उत्तराधिकारी)

khalifah एखाद्या स्थानावरील पूर्वीच्या रहिवाशांनंतर येतो; ‘भिन्न असणे’ हा संबंध ओळखत नाही.

मागे

2:80

पर्याय: मागे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: पूर्ण केले नाही कडे अनुसरण करणे मधून

वचनबद्धतेची चौकट सांगितलेले आश्वासन पूर्ण केले जाते की नाही याशी संबंधित आहे; अवकाशातील मागील स्थानाशी नव्हे.

यशस्वी होणे

2:80

पर्याय: यशस्वी होणे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: पूर्ण केले नाही कडे अनुसरण करणे मधून

वचनबद्धतेची पूर्तता होऊ शकत नाही; ‘यशस्वी होणे’ रचनेची परिणती उलटवेल.

भिन्न असणे

5:33

إِنَّمَا جَزَٰٓؤُا۟ ٱلَّذِينَ يُحَارِبُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَسْعَوْنَ فِى ٱلْأَرْضِ فَسَادًا أَن يُقَتَّلُوٓا۟ أَوْ يُصَلَّبُوٓا۟ أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم مِّنْ خِلَٰفٍ أَوْ يُنفَوْا۟ مِنَ ٱلْأَرْضِ ذَٰلِكَ لَهُمْ خِزْىٌ فِى ٱلدُّنْيَا وَلَهُمْ فِى ٱلْـَٔاخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

पर्याय: भिन्न असणे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: प्रतिअनुसरण (आडवे)

जोडीतील अवयव एकमेकांच्या विरुद्ध अनुक्रमिक स्थानांत आहेत; ‘वेगळे असणे’ अवकाशीय मांडणी जपत नाही.

यशस्वी होणे

5:33

पर्याय: यशस्वी होणे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: प्रतिअनुसरण (आडवे)

अवयव-जोडीची रचना शरीराच्या विरुद्ध बाजूचे स्थान मागते, जे ‘यशस्वी होणे’ व्यक्त करू शकत नाही.

नाही अनुसरले

9:120

مَا كَانَ لِأَهْلِ ٱلْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُم مِّنَ ٱلْأَعْرَابِ أَن يَتَخَلَّفُوا۟ عَن رَّسُولِ ٱللَّهِ وَلَا يَرْغَبُوا۟ بِأَنفُسِهِمْ عَن نَّفْسِهِۦ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ لَا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَةٌ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَا يَطَـُٔونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ ٱلْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُم بِهِۦ عَمَلٌ صَٰلِحٌ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ ٱلْمُحْسِنِينَ

पर्याय: नाही अनुसरले

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: अनुसरण केले नाही (मागे राहिला)

9:120 मध्ये कर्ता सक्रियपणे संदेशवाहकाचे अनुसरण करत नाही; ‘अनुसरण केला गेला नाही’ म्हटल्यास कर्ता चुकीने प्रभावित पक्ष बनेल.

यशस्वी होणे

24:63

لَّا تَجْعَلُوا۟ دُعَآءَ ٱلرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعَآءِ بَعْضِكُم بَعْضًا قَدْ يَعْلَمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنكُمْ لِوَاذًا فَلْيَحْذَرِ ٱلَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِۦٓ أَن تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

पर्याय: यशस्वी होणे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: पाठोपाठ आले विरुद्ध (विरोध केला)

आदेशाचे विरुद्ध रीतीने अनुसरण करणे म्हणजे विरोध, आदेशानंतर येणे नव्हे.

भिन्न असणे

25:62

وَهُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ خِلْفَةً لِّمَنْ أَرَادَ أَن يَذَّكَّرَ أَوْ أَرَادَ شُكُورًا

पर्याय: भिन्न असणे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: एकामागून एक येणारे (क्रमानुक्रम)

रात्र आणि दिवस अग्रभूमीवरील क्रियेत एकमेकांपेक्षा भिन्न नसून क्रमाने एकमेकांमागून येतात.

बदलणे

25:62

وَهُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ خِلْفَةً لِّمَنْ أَرَادَ أَن يَذَّكَّرَ أَوْ أَرَادَ شُكُورًا

पर्याय: बदलणे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: एकामागून एक येणारे (क्रमानुक्रम)

रात्र आणि दिवस एकमेकांनंतर येतात; ते कायमच्या विस्थापनाप्रमाणे एकमेकांची जागा घेत नाहीत.

मागे

30:22

وَمِنْ ءَايَٰتِهِۦ خَلْقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَٱخْتِلَٰفُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَٰنِكُمْ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَٰتٍ لِّلْعَٰلِمِينَ

पर्याय: मागे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: वेगवेगळ्या मार्गांनी जाणारे (भिन्नता)

भाषा आणि रंग वेगवेगळे मार्ग अनुसरतात; त्यांची विविधता ‘मागे’ असे म्हटल्याने तुलना हरवते.

मागे

34:39

قُلْ إِنَّ رَبِّى يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ وَيَقْدِرُ لَهُۥ وَمَآ أَنفَقْتُم مِّن شَىْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُۥ وَهُوَ خَيْرُ ٱلرَّٰزِقِينَ

पर्याय: मागे

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: त्याच्यामागे एक बदली आणली

जे खर्च केले जाते त्यानंतर त्याची भरपाई येते; ‘मागे’ हा शब्द परिणामी भरपाईचा संबंध व्यक्त करत नाही.