कुरआन शब्दार्थसूची · स्वीकृत

ص ح ب

सोबत करणे

दुसरा सहभागी, समूह, स्थान, अवस्था किंवा मार्ग यांच्या सोबतीत असणे.

शब्दसंग्रहविषयक व्याप्ती

व्याप्ती: अर्थघटक · प्रयोग: 97

मुळे: صحب

लेम्मे: أصحاب · صاحب · صاحبة · تصاحب · يصحب

रूपे: أَصْحَٰبُ · أَصْحَٰبِ · أَصْحَٰبَ · صَاحِبِ · صَاحِبُ · صَٰحِبِ · صَىٰحِبَ · صَٰحِبَتِ · صَّاحِبِ · أَصْحَٰبٌ · صَٰحِبَةٌ · تُصَٰحِبْ · يُصْحَبُ · صَاحِبْ · صَاحِبَ · صَٰحِبَةً

दाखवलेल्या प्रयोगांच्या उदाहरणांची संख्या: 10; एकूण: 97

कुरआनमधील क्रमानुसार सुरुवातीच्या व्याप्तीतील प्रयोगांचे प्रदर्शन—दर्शित प्रयोगसंख्या: 10; एकूण प्रयोगसंख्या: 97. हे स्थानाधारित संक्षिप्त पूर्वावलोकन आहे. वगळलेली प्रयोगसंख्या: 87; दर्शित प्रयोगांना वगळलेल्या प्रयोगांपेक्षा अधिक सबळ पुरावा म्हणून क्रम दिलेला नाही.

2:39

وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَآ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

2:81

بَلَىٰ مَن كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَٰطَتْ بِهِۦ خَطِيٓـَٔتُهُۥ فَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

2:82

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

2:119

إِنَّآ أَرْسَلْنَٰكَ بِٱلْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلَا تُسْـَٔلُ عَنْ أَصْحَٰبِ ٱلْجَحِيمِ

2:217

يَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلشَّهْرِ ٱلْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَكُفْرٌۢ بِهِۦ وَٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِۦ مِنْهُ أَكْبَرُ عِندَ ٱللَّهِ وَٱلْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ ٱلْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَٰتِلُونَكُمْ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمْ عَن دِينِكُمْ إِنِ ٱسْتَطَٰعُوا۟ وَمَن يَرْتَدِدْ مِنكُمْ عَن دِينِهِۦ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُو۟لَٰٓئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَٰلُهُمْ فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْـَٔاخِرَةِ وَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

2:257

ٱللَّهُ وَلِىُّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ يُخْرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَوْلِيَآؤُهُمُ ٱلطَّٰغُوتُ يُخْرِجُونَهُم مِّنَ ٱلنُّورِ إِلَى ٱلظُّلُمَٰتِ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

2:275

ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ ٱلرِّبَوٰا۟ لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ ٱلَّذِى يَتَخَبَّطُهُ ٱلشَّيْطَٰنُ مِنَ ٱلْمَسِّ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوٓا۟ إِنَّمَا ٱلْبَيْعُ مِثْلُ ٱلرِّبَوٰا۟ وَأَحَلَّ ٱللَّهُ ٱلْبَيْعَ وَحَرَّمَ ٱلرِّبَوٰا۟ فَمَن جَآءَهُۥ مَوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّهِۦ فَٱنتَهَىٰ فَلَهُۥ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

3:116

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَن تُغْنِىَ عَنْهُمْ أَمْوَٰلُهُمْ وَلَآ أَوْلَٰدُهُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيْـًٔا وَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

4:36

وَٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا۟ بِهِۦ شَيْـًٔا وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَٰنًا وَبِذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْجَارِ ذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْجَارِ ٱلْجُنُبِ وَٱلصَّاحِبِ بِٱلْجَنۢبِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا

4:47

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ ءَامِنُوا۟ بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُم مِّن قَبْلِ أَن نَّطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَىٰٓ أَدْبَارِهَآ أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّآ أَصْحَٰبَ ٱلسَّبْتِ وَكَانَ أَمْرُ ٱللَّهِ مَفْعُولًا

कुरआन-अंतर्गत शब्दसंग्रहविषयक तर्काधार

संपूर्ण शब्दकुळात सोबत असण्याचा एकच संबंध

ही एकच संबंधात्मक क्रिया आहे; संदर्भामुळे अर्थ बदलत नाही. एखादा प्रयोग सोबती, अनेक सोबती, स्त्री सोबती, सोबत करणे किंवा सोबत असले जाणे यांपैकी काय दर्शवतो, हे रूपविज्ञान ठरवते.

अपरिवर्तनीय घटक म्हणजे सोबत असणे: एक सहभागी दुसरा सहभागी, समूह, स्थान, अवस्था किंवा मार्ग यांच्या सोबतीत असतो. त्या सोबतीत कोण किंवा काय सामील आहे हे आयत सांगते; ती शब्दार्थीय संबंधाची जागा नव्या अर्थाने घेत नाही.

नामात्मक रूपविज्ञान त्या संबंधातील सहभागींना ठळक करते. صَاحِب म्हणजे सोबती, أَصْحَاب म्हणजे अनेक सोबती आणि صَاحِبَة म्हणजे स्त्री सोबती. स्त्रीलिंगी नाम मुलांच्या शेजारी येते तेथे विवाह हा त्या नामाचाच भाग नसून रचनात्मक अनुमान असतो.

क्रियापदात्मक रूपविज्ञान त्या संबंधाला घटना म्हणून ठळक करते. रूप III मधील صَاحَبَ म्हणजे सोबत करणे. 21:43 मधील कर्मणी रूप I يُصْحَبُونَ म्हणजे त्यांच्यासोबत असले जाते. आसपासच्या मजकुरातील बचाव करण्याची असमर्थता संरक्षणाला संभाव्य परिणाम ठरवते; पण संरक्षण صحب मध्ये घातलेले नाही.

घनिष्ठ संबंध कायम ठेवणे, वैवाहिक सोबती, सोबतीत पुढे राहणे आणि सोबत मिळणारे संरक्षण प्राप्त करणे या आधीच्या संज्ञांनी प्रत्येकी विशिष्ट रचनेने दिलेला घटक जोडला होता. मान्य केलेला शब्दस्तर आता केवळ सोबत असण्याची क्रिया आणि तिची रूपवैज्ञानिक रूपे राखतो.

प्राथमिक मजकूर-स्रोत

इतर अर्थ कुठे अपयशी ठरतात

रहिवासी

6:71

قُلْ أَنَدْعُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَىٰٓ أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ كَٱلَّذِى ٱسْتَهْوَتْهُ ٱلشَّيَٰطِينُ فِى ٱلْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُۥٓ أَصْحَٰبٌ يَدْعُونَهُۥٓ إِلَى ٱلْهُدَى ٱئْتِنَا قُلْ إِنَّ هُدَى ٱللَّهِ هُوَ ٱلْهُدَىٰ وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ

पर्याय: त्याला मार्गदर्शनाकडे बोलावणारे रहिवासी आहेत: आमच्याकडे ये.

संशोधनाधारित अर्थमांडणी: त्याचे सोबती त्याला मार्गदर्शनाकडे बोलावत आहेत: आमच्याकडे ये.

अनिश्चित ashab हे गोंधळलेल्या व्यक्तीचे त्याला हाक मारणारे सहकारी आहेत. ‘रहिवासी’ वचनात नसलेला स्थान-निवास संबंध आणते; ‘सोबती’ सांगितलेला वैयक्तिक संबंध जपते.