ثُمَّ عَفَوْنَا عَنكُم مِّنۢ بَعْدِ ذَٰلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ · ਖਰੜਾ
شكر
ਕਦਰ ਕਰਨਾ
ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਜਾਂ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦੇਣਾ।
ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼ਬਦ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਾਇਰਾ
ਦਾਇਰਾ: ਅਰਥਕ ਇਕਾਈ · ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਥਾਨ: 75
ਸ਼ਬਦ-ਮੂਲ: شكر
ਕੋਸ਼ੀ ਰੂਪ: شكر · شاكر · شكور · مشكور
ਰੂਪ: تَشْكُرُ · يَشْكُرُ · شَّٰكِرِينَ · ٱشْكُرُ · شَكُورٍ · شَكُورٌ · شَاكِرًا · شَكَرْ · مَّشْكُورًا · شُكُورًا · أَشْكُرَ · شَكَرَ · ٱشْكُرْ · شَاكِرٌ · شَٰكِرِينَ · شَكُورًا · شَٰكِرُونَ · أَشْكُرُ · يَشْكُرْ · شُكْرًا · شَّكُورُ
ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਗਿਣਤੀ: 10; ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ: 75
ਕੁਰਆਨ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਗਿਣਤੀ: 10, ਕੁੱਲ 75 ਵਿੱਚੋਂ। ਇਹ ਸਥਾਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਸੰਖੇਪ ਝਲਕ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ-ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 65 ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੂਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ثُمَّ بَعَثْنَٰكُم مِّنۢ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
فَٱذْكُرُونِىٓ أَذْكُرْكُمْ وَٱشْكُرُوا۟ لِى وَلَا تَكْفُرُونِ
إِنَّ ٱلصَّفَا وَٱلْمَرْوَةَ مِن شَعَآئِرِ ٱللَّهِ فَمَنْ حَجَّ ٱلْبَيْتَ أَوِ ٱعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَن يَطَّوَّفَ بِهِمَا وَمَن تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ ٱللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُلُوا۟ مِن طَيِّبَٰتِ مَا رَزَقْنَٰكُمْ وَٱشْكُرُوا۟ لِلَّهِ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
شَهْرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِىٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلْقُرْءَانُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٍ مِّنَ ٱلْهُدَىٰ وَٱلْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ ٱلشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ ٱللَّهُ بِكُمُ ٱلْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ ٱلْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا۟ ٱلْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا۟ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ خَرَجُوا۟ مِن دِيَٰرِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ ٱلْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ ٱللَّهُ مُوتُوا۟ ثُمَّ أَحْيَٰهُمْ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ
وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ ٱلرُّسُلُ أَفَإِي۟ن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ ٱنقَلَبْتُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَٰبِكُمْ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ ٱللَّهَ شَيْـًٔا وَسَيَجْزِى ٱللَّهُ ٱلشَّٰكِرِينَ
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ ٱللَّهِ كِتَٰبًا مُّؤَجَّلًا وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ ٱلدُّنْيَا نُؤْتِهِۦ مِنْهَا وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ ٱلْـَٔاخِرَةِ نُؤْتِهِۦ مِنْهَا وَسَنَجْزِى ٱلشَّٰكِرِينَ
ਕੁਰਆਨ-ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਬਦ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰਕ-ਆਧਾਰ
ਇਹ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕਿਉਂ
ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਜਾਂ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦੇਣਾ।
ਕਦਰ ਕਰਨਾ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। 4:147 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕੋ ਮੂਲ ਅਰਥ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹਨ। ਕਦਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਲਾਭ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ (27:40; 31:12)। 17:19 ਅਤੇ 76:22 ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਕਰਮਣੀ ਰੂਪ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਕਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਹੋਰ ਅਰਥ ਕਿੱਥੇ ਅਧੂਰੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ: ‘ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ’ ਹਰ ਰੂਪ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ‘ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਯਤਨ’ 17:19 ਅਤੇ 76:22 ਦੇ ਕਰਮਣੀ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਉਲਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਅਰਥ ਵਜੋਂ ‘ਇਨਾਮ ਦੇਣਾ’ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਹੈ: 76:9 ਬਦਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 31:14 ਕਿਸੇ ਵਾਪਸੀ-ਅਦਾਇਗੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ‘ਸਿਰਫ਼ ਧੰਨਵਾਦ ਕਹਿਣਾ’ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 34:13 ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ‘ਚੰਗਿਆਈ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ’, ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਾਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵਰਤਣਯੋਗ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਮਾਨ ਅਰਥ ਹੈ, ਖੰਡਿਤ ਅਰਥ ਨਹੀਂ।
ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ شَاكِر ਅਤੇ شَكُور ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਨਿਯਮ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। شَكُور ਲਈ ‘ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ’ ਅਤੇ ‘ਕਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ’ ਸਾਵਧਾਨ ਅਤੇ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ‘ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ’ ਵਰਗਾ ਮਾਤਰਾ-ਸੂਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਤੀਬਰਤਾ ਜਾਂ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਖੋਜ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਕਰਮਣੀ ‘ਜਿਸ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਗਈ’ ਅਤੇ ਨਾਂਵ ‘ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ’ ਕਰਤਰੀ ਵਰਣਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।