فَتَلَقَّىٰٓ ءَادَمُ مِن رَّبِّهِۦ كَلِمَٰتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ · ਸਵੀਕਾਰਿਆ
ت و ب
ਮੁੜਨਾ
ਦੂਰ ਜਾਣ ਜਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਛਲੇ ਸੰਬੰਧ ਜਾਂ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ।
ਸ਼ਬਦ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਾਇਰਾ
ਦਾਇਰਾ: ਅਰਥਕ ਇਕਾਈ · ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਥਾਨ: 87
ਸ਼ਬਦ-ਮੂਲ: توب
ਕੋਸ਼ੀ ਰੂਪ: تاب · تواب · توبة · متاب · تائب · توب · تائبة
ਰੂਪ: تَابَ · يَتُوبُ · تَابُ · تُوبُ · تَّوَّابُ · تُبْ · يَتُوبَ · تَوَّابًا · تَّوْبَةُ · تَوْبَةً · تَّوْبَةَ · تَوَّابٌ · أَتُوبُ · تَّوَّٰبِينَ · تَوْبَتُ · تَّٰٓئِبُونَ · تَّابَ · مَتَابِ · مَتَابًا · تَّوْبِ · يَتُبْ · تَتُوبَ · تَٰٓئِبَٰتٍ · تَوَّابًۢا
ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਗਿਣਤੀ: 10; ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ: 87
ਕੁਰਆਨ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਗਿਣਤੀ: 10, ਕੁੱਲ 87 ਵਿੱਚੋਂ। ਇਹ ਸਥਾਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਸੰਖੇਪ ਝਲਕ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ-ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 77 ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੂਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
فَتَلَقَّىٰٓ ءَادَمُ مِن رَّبِّهِۦ كَلِمَٰتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِۦ يَٰقَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنفُسَكُم بِٱتِّخَاذِكُمُ ٱلْعِجْلَ فَتُوبُوٓا۟ إِلَىٰ بَارِئِكُمْ فَٱقْتُلُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ عِندَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِۦ يَٰقَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنفُسَكُم بِٱتِّخَاذِكُمُ ٱلْعِجْلَ فَتُوبُوٓا۟ إِلَىٰ بَارِئِكُمْ فَٱقْتُلُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ عِندَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِۦ يَٰقَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنفُسَكُم بِٱتِّخَاذِكُمُ ٱلْعِجْلَ فَتُوبُوٓا۟ إِلَىٰ بَارِئِكُمْ فَٱقْتُلُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ عِندَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
رَبَّنَا وَٱجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِن ذُرِّيَّتِنَآ أُمَّةً مُّسْلِمَةً لَّكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَآ إِنَّكَ أَنتَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
رَبَّنَا وَٱجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِن ذُرِّيَّتِنَآ أُمَّةً مُّسْلِمَةً لَّكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَآ إِنَّكَ أَنتَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُوا۟ وَأَصْلَحُوا۟ وَبَيَّنُوا۟ فَأُو۟لَٰٓئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَأَنَا ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُوا۟ وَأَصْلَحُوا۟ وَبَيَّنُوا۟ فَأُو۟لَٰٓئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَأَنَا ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُوا۟ وَأَصْلَحُوا۟ وَبَيَّنُوا۟ فَأُو۟لَٰٓئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَأَنَا ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
ਕੁਰਆਨ-ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਬਦ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰਕ-ਆਧਾਰ
ਦੋਹਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਮੁੜਨਾ
ਕੁਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਬ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਲਈ ਇੱਕੋ توب ਕਿਰਿਆ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਕ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੋ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ।
ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਬੰਧਕ ਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਸੰਦਰਭ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਬਦਲਣਾ ਨਹੀਂ। ਲੋਕ إِلَى ਨਾਲ ਰੱਬ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਰੱਬ عَلَى ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਦੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕੌਣ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜਦਾ ਹੈ; توب ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੁੜਨਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
9:118 ਦੀ ਜੋੜੀਦਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁਨ ਹੈ। ਰੱਬ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੁੜਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਇਤ ਰੱਬ ਨੂੰ تَوَّاب ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ‘ਤੋਬਾ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ’ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ‘ਤੋਬਾ ਕੀਤੀ’ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਈ ਅਰਬੀ ਕਿਰਿਆ ਢੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕ੍ਰਮ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਫ਼ਰਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 9:104 ਵਿੱਚ يَقْبَلُ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ تَوْبَة ਮੁੜਨ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 2:187 ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ عَفَا ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 11:3 ਵਿੱਚ ਢੱਕਣ ਮੰਗਣਾ ਅਤੇ ਮੁੜਨਾ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ।
ਫਿਰ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸੰਪੂਰਨ ਕਿਰਿਆ ਮੁੜਿਆ, ਸੂਚਕ ਅਸੰਪੂਰਨ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਰੂਪ ਮੁੜਨਾ, ਆਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਮੁੜ ਰਿਹਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਤੀਬਰ ਬਹੁਵਚਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੁੜਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਤੀਬਰ ਇਕਵਚਨ ਸਦਾ ਮੁੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਰੱਬ ਦੇ ਕਿਸੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਕਿਰਪਾ ਅਨੁਮਾਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਬਦ-ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ।
ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਪਾਠ-ਸਰੋਤ
- ਕੁਰਾਨਿਕ ਅਰਬੀ ਕਾਰਪਸ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼: توب ਮੂਲ توب ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹੋਰ ਅਰਥ ਕਿੱਥੇ ਅਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ
2:187
أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ ٱلصِّيَامِ ٱلرَّفَثُ إِلَىٰ نِسَآئِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَخْتَانُونَ أَنفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنكُمْ فَٱلْـَٰٔنَ بَٰشِرُوهُنَّ وَٱبْتَغُوا۟ مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ ٱلْخَيْطُ ٱلْأَبْيَضُ مِنَ ٱلْخَيْطِ ٱلْأَسْوَدِ مِنَ ٱلْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا۟ ٱلصِّيَامَ إِلَى ٱلَّيْلِ وَلَا تُبَٰشِرُوهُنَّ وَأَنتُمْ عَٰكِفُونَ فِى ٱلْمَسَٰجِدِ تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ
ਬਦਲਵਾਂ: ਸੋ ਉਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ।
ਖੋਜ-ਆਧਾਰਿਤ ਅਨੁਵਾਦੀ ਰੂਪ: ਸੋ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ।
ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ عَفَا ਮਾਫ਼ੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ تَابَ ਦਾ ਅਰਥ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ‘ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ’ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਤੋਬਾ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ
9:104
أَلَمْ يَعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ ٱلتَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِۦ وَيَأْخُذُ ٱلصَّدَقَٰتِ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
ਬਦਲਵਾਂ: ਰੱਬ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਤੋਬਾ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੱਬ ਤੋਬਾ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਖੋਜ-ਆਧਾਰਿਤ ਅਨੁਵਾਦੀ ਰੂਪ: ਰੱਬ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਮੁੜਨਾ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੱਬ ਸਦਾ ਮੁੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਆਇਤ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ يَقْبَلُ ਵਰਤਦੀ ਹੈ। تَوَّاب ਨੂੰ ‘ਤੋਬਾ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ’ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ قبول ਅਤੇ توب ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੋਬਾ ਕਰਨਾ
9:118
وَعَلَى ٱلثَّلَٰثَةِ ٱلَّذِينَ خُلِّفُوا۟ حَتَّىٰٓ إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ ٱلْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنفُسُهُمْ وَظَنُّوٓا۟ أَن لَّا مَلْجَأَ مِنَ ٱللَّهِ إِلَّآ إِلَيْهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ
ਬਦਲਵਾਂ: ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੋਬਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਤੋਬਾ ਕਰਨ।
ਖੋਜ-ਆਧਾਰਿਤ ਅਨੁਵਾਦੀ ਰੂਪ: ਫਿਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੁੜਨ।
ਇੱਕੋ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਬ ਕਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੋਕ। ‘ਤੋਬਾ ਕਰਨਾ’ ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਬੇਸੰਬੰਧ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਬ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗ਼ਲਤੀਕਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣਾ
11:3
وَأَنِ ٱسْتَغْفِرُوا۟ رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوٓا۟ إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُم مَّتَٰعًا حَسَنًا إِلَىٰٓ أَجَلٍ مُّسَمًّى وَيُؤْتِ كُلَّ ذِى فَضْلٍ فَضْلَهُۥ وَإِن تَوَلَّوْا۟ فَإِنِّىٓ أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ كَبِيرٍ
ਬਦਲਵਾਂ: ਆਪਣੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੋਂ ਢੱਕਣ ਮੰਗੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੋ।
ਖੋਜ-ਆਧਾਰਿਤ ਅਨੁਵਾਦੀ ਰੂਪ: ਆਪਣੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੋਂ ਢੱਕਣ ਮੰਗੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜੋ।
ਆਇਤ ٱسْتَغْفِرُوا ਅਤੇ تُوبُوا ਨੂੰ ਦੋ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਢੱਕਣ ਮੰਗਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੀ ਦੱਸੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ।